Свірель — агульная назва падоўжных адна- і двухствольных флейт са свістковай прыладай (радзей язычковых духавых інструментаў) ва ўсходне-славянскіх і паўднёва -славянскіх народаў.
У летапісах часцей за ўсё сустракаюцца запісы аб трох інструментах такога тыпу: сопель, жалейка і цэўніца. Прычым згадкі пра жалейку сустракаліся не толькі ў Расіі. У міфах і легендах старажытнай Грэцыі неаднаразова згадваліся флейты.
Цяпер цяжка сказаць, на тэрыторыі якой менавіта дзяржавы з'явілася першая свірель, але бясспрэчна, што інструменты такога тыпу яшчэ ў далёкія часы існавалі ў розных народаў.
«Падоўжнай флейтай» свірель сталі зваць у Еўропе, пачынальна з васемнаццатага стагоддзя. Але за доўгі час існавання інструмента мянялася не толькі яго назва, але і прылада.
Славяне здаўна лічылі, што свірель - інструмент, спецыяльна створаны для кахання. Паводле старажытных паданняў, на ёй гуляў Лель - сын Лады, славянскай багіні кахання. Кожную вясну ён рабіў сабе свірель з бярозавых пруток і цешыў слых дзяўчын боскімі мелодыямі.
У славянскіх народаў традыцыі ігры на свірелі маюць узрост некалькі сотняў гадоў. У сярэдзіне мінулага стагоддзі на раскопках Старажытнага Ноўгарада знайшлі дзве жалейкі. Адна з іх, даўжынёй 22,5 гл, мае 4 гульнявых адтуліны і ставіцца да канца XI стагоддзі. Даўжыня іншай - 19 гл, у яе 3 гульнявых адтуліны і ставіцца яна да пачатку XV стагоддзі.
Эпоха Рэнесансу прынесла моду на італьянскія капэлы, дзе разам са смычковымі інструментамі вялікую ролю адыгрывалі флейты. У часы Барока ордэн езуітаў арганізаваў пры касцёлах велізарную колькасць камерных ансамбляў, дзе актыўна выкарыстоўваліся флейтавыя.
Флейтавыя інструменты вядомы ў Беларусі з ІІ тысячагоддзя да нашай эры. Яны рабіліся з косткі. У часы першых княстваў (IX-XII ст.) мясцовыя традыцыі пачалі спалучацца з запазычанымі з Візантыі. Менавіта Візантыя была ўзорам музычнага і духоўнага афармлення княжага атачэння. З пачаткам войнаў з Тэўтонскім і Лівонскім ордэнамі, а таксама праз унію з Польшчай, на нашыя землі сталі трапляць заходнееўрапейскія інструменты праз прыезджых камерных музыкаў, а таксама праз вандроўныя еўрапейскія тэатры.
